Gospodarka rolna

Możliwość jednoczesnego stosowania w rolnictwie różnych technik (metod) wytwarzania i możliwość ich wyboru w zależności od posiadanych zasobów czynników wytwórczych wynikają z tego, że poszczególne rodzaje czynników produkcji mogą się (w pewnych przynajmniej granicach) wzajemnie zastępować. Proces zastępowania się czynników określa się mianem substytucji czynników produkcji. Proces produkcji polega na użyciu wielu elementów nakładów. Problem jak produkować zawiera więc konieczność odpowiedzi nie tylko na pytanie: jaki powinien być poziom intensywności poszczególnych elementów nakładów, lecz także należy Określić: jak powinno się wzajemnie kombinować poszczególne elementy nakładów. Rozpatrzmy przykład kombinowania dwóch czynników produkcji, uznany za najłatwiejszy i wyjaśniający także przypadki bardziej skomplikowane, polegające na kombinacji wielu czynników. Koncepcja funkcji produkcji zasadza się na stwierdzeniu, że z danych nakładów można w konkretnych warunkach uzyskać określoną ilość produktu. Z prawdziwości tej tezy wynika jednakże jej odwrotność, tzn. że dana produkcja może być uzyskana tylko z określonych nakładów. Istnieje zwykle wiele różnorodnych kombinacji nakładów, które pozwalają osiągnąć tę samą wielkość produkcji.
Przyczyną zróżnicowania sposobów gospodarowania w rolnictwie są odmienne warunki naturalne, historyczne, kulturowe i ekonomiczne. Istnieje kilka typologii gospodarki rolnej.

Podział rolnictwa ze względu na wielkość stosowanych nakładów:

- rolnictwo intensywne – charakteryzujące się dużymi nakładami kapitału (nawożenie, środki ochrony roślin, materiał siewny najwyższej jakości, uszlachetnione rasy hodowanych zwierząt) i pracy żywej (ludzkiej) lub uprzedmiotowionej (maszyn) w celu uzyskania wysokich plonów. Gospodarka intensywna najczęściej występuje na obszarach o dużej gęstości zaludnienia, tj. w Europie Zachodniej, północno- wschodniej części Stanów Zjednoczonych oraz Azji Południowo-Wschodniej, Południowej i Wschodniej;

- rolnictwo ekstensywne – cechujące się małymi nakładami pracy i środków finansowych na jednostkę powierzchni lub sztukę przeliczeniową zwierząt. Uzyskiwane plony z jednostki powierzchni są niewielkie. Rolnictwo tego typu występuje na wielu obszarach krajów wysoko rozwiniętych, np. w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Australii oraz w Rosji i Kazachstanie. Ekstensywną gospodarkę rolną prowadzi także wiele ubogich krajów afrykańskich.

Podział rolnictwa ze względu na przeznaczenie uzyskiwanych produktów:

- rolnictwo towarowe – produkujące artykuły rolne przeznaczone na sprzedaż w całości lub w przeważającej części;

- rolnictwo samozaopatrzeniowe (naturalne) – produkcja rolna nastawiona jest na zaspokajanie potrzeb żywnościowych właściciela gospodarstwa i jego rodziny.

Podział gospodarki rolnej według Międzynarodowej Komisji Typologii Rolnictwa:

- rolnictwo pierwotne – charakteryzuje się wspólną własnością ziemi oraz wędrówkową formą jej użytkowania. Płody rolne niemal w całości przeznaczone są na spożycie wewnętrzne. Rolnictwo pierwotne występuje w dwóch odmianach:

• gospodarka żarowo-odłogowa – polega na wypaleniu działki leśnej, jej uprawie przez kilka lat, a następnie pozostawieniu odłogiem na okres kilkunastu lat. Rolnictwo tego typu zachowało się na obszarach lasów tropikalnych Afryki, Ameryki Południowej, Azji Południowo-Wschodniej i Oceanii;

• pasterstwo koczownicze – polega na ciągłej wędrówce ludności wraz ze stadami zwierząt (bydło, kozy, owce, osły, wielbłądy, renifery) w poszukiwaniu odpowiednich pastwisk. Pasterstwo koczownicze i półkoczownicze występuje współcześnie w Afryce – głównie na półpustynnych obrzeżach Sahary, na Półwyspie Arabskim oraz w Azji Środkowej i Północnej;

- rolnictwo tradycyjne – polega na uprawie roślin i chowie zwierząt. W gospodarce tradycyjnej wydziela się dwa typy rolnictwa: chłopskie i obszarnicze;

• rolnictwo chłopskie – najczęściej jest to gospodarka samozaopatrzeniowa, w której na sprzedaż przeznacza się tylko nadwyżki produkcyjne;

• rolnictwo obszarnicze – charakteryzuje się gospodarstwami o bardzo dużej powierzchni, w których przeważa rolnictwo ekstensywne o niskim poziomie mechanizacji (obecnie występuje głównie w Ameryce Łacińskiej);

- rolnictwo rynkowe – gospodarka rolna dążąca do osiągnięcia maksymalnego zysku poprzez intensyfikację produkcji rolnej (wzrost plonów dzięki stosowaniu modyfikowanych genetycznie gatunków roślin odpornych na szkodniki i wyżej plonujących, a także poprzez zwiększoną chemizację oraz wprowadzanie pasz przyspieszających wzrost zwierząt) i zwiększanie produktywności pracy (mechanizacja prac polowych, specjalizacja produkcji). W rolnictwie rynkowym wyróżnia się:

• wysokotowarowe, intensywne rolnictwo Europy Zachodniej z daleko posuniętą specjalizacją gospodarstw, np. w produkcji zbóż, roślin przemysłowych, owoców i warzyw lub chowie bydła (głównie mlecznego), trzody chlewnej czy owiec;

• rolnictwo farmerskie – wielkoobszarowe, zmechanizowane i wyspecjalizowane gospodarstwa (hodowlane, zbożowe, roślin przemysłowych), z których cała produkcja przeznaczona jest na sprzedaż. Występuje w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, a także w nieco zmienionej formie w Australii i Nowej Zelandii;

• rolnictwo plantacyjne – wyspecjalizowane w produkcji określonych roślin (przeznaczonych przede wszystkim na rynki zagraniczne) w dużych obszarowo gospodarstwach. Głównymi roślinami plantacyjnymi są: herbata, bawełna, trzcina cukrowa, kawa, kauczukowiec, bananowiec, kakaowiec, ananasy. Największe obszary rolnictwa plantacyjnego występują w strefie międzyzwrotnikowej Ameryki Łacińskiej, Afryki i Azji;

- rolnictwo uspołecznione

Źródło:

http://sciaga.onet.pl/12581,61,177,150,1,21303,sciaga.html

http://ekonomikarolnictwa.eu/

Sejm uchwalił ustawę o składce zdrowotnej rolników.

Rolnicy zapłacą za osobę 1 zł od hektara w gospodarstwach mających ponad 6 tzw. hektarów przeliczeniowych, w gospodarstwach do 6 hektarów składkę tak jak dotychczas zapłaci budżet państwa.

Za uchwaleniem ustawy było 226 posłów, przeciw 112, 7 wstrzymało się od głosu.

Sejm przyjął poprawkę PSL, zgodnie z którą rolnicy prowadzący produkcję w ramach tzw. działów specjalnych nie będą płacili składek zdrowotnych na podstawie nowej ustawy, ponieważ już je opłacają z innego tytułu.

Sejm nie przyjął poprawek PiS i SP dotyczących pobierania składki z odpisu od podatku rolnego oraz aby składkę płaciły gospodarstwa ponad 50 ha i by była ona jednolita – wynosiła 36 zł, czyli tyle, ile obecnie najniższa składka od osób prowadzących działalność gospodarczą.

Wniesiona przez rząd zmiana opłacania składek zdrowotnych przez rolników jest spowodowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z października 2010 r. Trybunał uznał za niekonstytucyjne zapisy, według których budżet państwa opłaca składki za rolników bez względu na ich dochody.

Na zmianę tych przepisów TK dał Sejmowi 15 miesięcy – do 4 lutego 2012 r. Teraz ustawa trafi do Senatu.

Zaproponowane przez rząd rozwiązanie będzie obwiązywać tylko do końca 2012 r., czyli do czasu opracowania mechanizmu wyliczania składki w oparciu o dochód uzyskiwany w gospodarstwie rolnym.

Usługi doradcze

Kto chce jeszcze w tym roku skorzystać z pomocy w ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów” finansowanego z PROW 2007 – 2013 może złożyć swój wniosek o takie wsparcie, do końca grudnia. Jeżeli ktoś nie zdąży przygotować i dostarczyć dokumentów do biura powiatowego ARiMR w tym terminie nie ma się co martwić, bo w przyszłym roku wnioski o taką pomoc będą przyjmowane od 2 stycznia. Termin ten podał do publicznej wiadomości Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Tomasz Kołodziej za pośrednictwem serwisu internetowego www.arimr.gov.pl.

Wnioski będą przyjmowane do następnego dnia roboczego następującego po dniu podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej www.arimr.gov.pl informacji, z której wynika, że zapotrzebowanie na środki finansowe wynikające ze złożonych wniosków osiągnęło poziom co najmniej 120% środków finansowych dostępnych na takie wsparcie w ramach PROW 2007-2013. W przypadku, gdy nie zostanie opublikowana informacja dotycząca przekroczenia 120% środków finansowych dostępnych w ramach PROW 2007-2013, termin składania wniosków o przyznanie pomocy upływa w dniu 31 grudnia 2012 r.

Zakres kosztów, które można zrefinansować z tego działania jest bardzo szeroki i obejmuje m.in. usługi doradcze w zakresie leśnym, usługi doradcze dotyczące przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności oraz spełniania zasad  bezpieczeństwa i higieny pracy, a także zarządzania gospodarstwem rolnym. Tak ukierunkowane doradztwo, dofinansowywane z PROW 2007 -2013, ma usprawnić niełatwy proces dostosowywania gospodarstw rolnych do wymogów Unii Europejskiej.

Wsparcie może otrzymać wnioskodawca, który zawarł umowę o świadczenie płatnych usług doradczych z jednostką uprawnioną do prowadzenia takiej działalności. Do świadczenia rolnikom płatnych usług doradczych uprawnione są: ośrodki doradztwa rolniczego, izby rolnicze oraz inne podmioty, które uzyskały stosowną akredytację Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (wykaz podmiotów akredytowanych znajduje się na stronie internetowej MRiRW: www.minrol.gov.pl).

Przyznane przez ARiMR dofinansowanie pokrywa w 80% koszty kwalifikowane poniesione przez rolnika lub posiadacza lasu na zrealizowane usługi doradcze, lecz nie może być wyższe  niż równowartość 1500 euro na gospodarstwo w całym okresie realizacji PROW.

Departament Komunikacji Społecznej